ಪುರವಣಿ› ಕರ್ನಾಟಕ ದರ್ಶನ ಪರಿಸರ ಪಾದಯಾತ್ರೆ ಶಿವಾನಂದ ಕಳವೆ Tue, 01/28/2014 – 01:00

ಕುಂದಾಪುರ ಸಮೀಪದ ಮರವಂತೆಯ ಸೌಪರ್ಣಿಕಾ ನದಿ ದಂಡೆಯ ವರಾಹ ದೇಗುಲದ ಎದುರು ನಿಂತಿದ್ದೆ. ನದಿಯ ಆಚೆ ದ್ವೀಪ ಗ್ರಾಮಗಳಿವೆ, ದೋಣಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಗಬೇಕು. ಅಜ್ಜಿ ಮೀನು ಬುಟ್ಟಿ ಹೊತ್ತು ತಾರಿಯ ಸನಿಹ ಬಂದಿದ್ದಳು. ಆಚೆ ದಡಕ್ಕೆ ಹೋದ ದೋಣಿ ಬರುವವರೆಗೆ ಅವಳು ಕಾಯಬೇಕು. ಬುಟ್ಟಿ ಇಳಿಸಿ ತುದಿಗಾಲಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಳು. ಆ ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ  ಎಲ್ಲಿಂದಲೋ ನುಸುಳಿ ಬಂದ ಬೆಕ್ಕು ಅಜ್ಜಿಯ ಎದುರು ಕುಳಿತು ಮಿಯಾವ್ ಎಂದು ಬಾಯ್ತೆರೆಯಿತು. ದೃಶ್ಯ ನೋಡಿದರೆ ಅಜ್ಜಿಯ ಜೊತೆ ಏನೋ ಕಷ್ಟಸುಖದ ಆಪ್ತ ಮಾತುಕತೆ ಆರಂಭಿಸಿದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಬೆಕ್ಕು ಏನು ಹೇಳುತ್ತಿದೆ? ಅಜ್ಜಿಯಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಿಸಿದೆ. ‘ಇದು ದಿನವೂ ಮಾತಾಡ್ತದೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಏನು ಬೇಕೆಂದು ನನಗೆ  ಗೊತ್ತಿದೆ’ ಎಂದು  ಬೊಚ್ಚು ಬಾಯ್ತೆರೆದು ನಕ್ಕಳು. ಬುಟ್ಟಿಯಿಂದ ಒಂದು ಹಸಿಮೀನು ಎತ್ತಿ ಎಸೆದಳು. ಬೆಕ್ಕು ಮೀನು ತಿನ್ನಲು ಆರಂಭಿಸಿತು.

ಬೆಕ್ಕಿನ ಸಂಭ್ರಮ ತೆಂಗಿನ ಮರದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತ ಕಾಗೆಗೆ ಕಾಣಿಸಿರಬೇಕು. ಇಲ್ಲವೇ ಅಜ್ಜಿಯ ಗುಣ ಒಂಟಿ ಕಾಗೆಗೂ ತಿಳಿದಿರಬೇಕು! ಅಜ್ಜಿಯ ಸನಿಹ ಕಾಗೆಯೂ ಬಂದು ಕುಳಿತಿತು.  ‘ಇವೆಲ್ಲ ನನ್ನ ಕಾಯಂ ಗಿರಾಕಿಗಳು’ ಎಂದು ಮನೆ ಮಕ್ಕಳ ಅಕ್ಕರೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಮೀನೆಸೆದಳು, ಕಾಗೆಗೂ ಖುಷಿ. ಬಡ ವೃದ್ಧೆ ಮೀನು ಮಾರುತ್ತ ಊರುಕೇರಿ ತಿರುಗುತ್ತ ಬದುಕು ಸಾಗಿಸುತ್ತಾಳೆ. ದೋಣಿ ಬಂತು, ಎದ್ದು ನದಿಯತ್ತ ಸಾಗಿದಳು. ಅಜ್ಜಿ ಆ ಬೆಕ್ಕು ಹಾಗೂ ಕಾಗೆಯ ಜೊತೆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿದ ಮಧುರ ಚಿತ್ರಗಳು ಈಗಲೂ ಕಾಡುತ್ತಿವೆ. ಸುತ್ತಲಿನ ಜೀವಲೋಕದ ಜೊತೆ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಬೆಸೆಯುವ ಪರಿ ಮನಸ್ಸು ಆವರಿಸಿತು.

ನದಿಯ ಆ ಮೀನುಗಳು ಅವರ ಮಧ್ಯೆ ಸಂಬಂಧದ ಸೇತುವೆಗಳು. ರವಿ, ಶಿರಸಿಯ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದ ಸನಿಹ ಅಕ್ಕಿಯ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಪುಟ್ಟ ಅಂಗಡಿ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಅಂಗಡಿ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ಅಕ್ಕಿ ಚೀಲದ ಬಾಯ್ತೆರೆದಿಟ್ಟು ಗಿರಾಕಿಗಳನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಬೆಳಗಿನಿಂದ ಸಂಜೆಯವರೆಗೆ ಅಕ್ಕಿ ಖರೀದಿಗೆ ಜನ ಬರುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ನಿತ್ಯ ತಪ್ಪದೇ ಸಂಜೆ ಐದು ಗಂಟೆಯ ಸುಮಾರಿಗೆ ಒಂದಿಷ್ಟು ಗಿರಾಕಿಗಳು ಸೇರುತ್ತಾರೆ.

ದಿನದ ಸುತ್ತಾಟ ಮುಗಿಸಿ ಗೂಡಿಗೆ ಹೋಗುವ ನೂರಾರು ಗುಬ್ಬಿಗಳು ಅಂಗಡಿ ಎದುರು ಸುಳಿಯುತ್ತವೆ. ವಿದ್ಯುತ್ ತಂತಿಯ ಮೇಲೆ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು  ಒಳ ನುಗ್ಗಲು ಕಾಯುತ್ತವೆ.  ಗಿರಾಕಿಗಳಿಲ್ಲದ ಸಮಯ ನೋಡಿಕೊಂಡು ಸರ್ರನೆ ಬಂದು ತೆರೆದಿಟ್ಟ ಚೀಲದ ಅಕ್ಕಿ ತಿನ್ನುತ್ತ ಸಂಭ್ರಮಿಸುತ್ತವೆ. ರವಿ  ಕೈ ಬೀಸಿ ಗುಬ್ಬಿ ಓಡಿಸದೇ ಕುರ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ತೆಪ್ಪಗೆ ಕುಳಿತಿರುತ್ತಾರೆ. ಕಾಸು ಕೊಡದ ‘ಗಿರಾಕಿ’ಗಳು ಕಾಳು ಎತ್ತಿ ಸಲೀಸಾಗಿ ಒಯ್ಯುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಖುಷಿ ಪಡುತ್ತಾರೆ.

ಗುಬ್ಬಿಗಳ ಸಂತತಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ,  ಪುಟ್ಟ ಹಕ್ಕಿಗಳು ನನ್ನ ಅಂಗಡಿಯ ಎಷ್ಟು ಅಕ್ಕಿ ತಿಂದಾವು? ನಿತ್ಯ ಅವು ಬಂದು ಹೋಗುವ ಖುಷಿ ನನಗಿದೆ’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಅವರು. ಇವರೇನು ಅಳಿಯುತ್ತಿರುವ ಗುಬ್ಬಿ ಸಂತತಿ ಉಳಿಸಲು ಭಾಷಣ ಬಿಗಿಯುವ ನೇತಾರರಲ್ಲ. ಸುತ್ತಲಿನ ಜೀವಿಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಕಾಳಜಿಯನ್ನು ಸುಪ್ತವಾಗಿ ಎದೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅಕ್ಕಿ ವ್ಯವಹಾರದ ನಡುವೆ ಪುಟ್ಟ ಪಕ್ಷಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಕ್ಕ ಕಾಳಜಿ ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ ಅಷ್ಟೇ !

ಇನ್ನು, ಕನಕಪ್ಪ ಕಂಚಿ ಕೊರವರ್ ಅವರ ಸಹಕಾರ ಕುತೂಹಲಕರವಾದ್ದು. ಜೀರ್ಣಾವಸ್ಥೆಗೆ ತಲುಪಿದ ಒಂದು ಹಳೆಯ ಎಮ್-೮೦ ವಾಹನದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಮಂದಿಯನ್ನು ಹೇರಿಕೊಂಡು, ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ತಿರುಗುಣಿಯಂತಹ ಹಗ್ಗ ಹೊಸೆಯುವ ಕೈ ಚಾಲಿತಯಂತ್ರ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ತಿರುಗುತ್ತಾರೆ. ಹಳೆಯ ಸೀರೆಗಳಿಂದ ಹಗ್ಗ ತಯಾರಿಸುವುದು ಇವರ ಕೆಲಸ. ಪರ್ರನೆ ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಸೀರೆ ಸಿಗಿದು ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಕರಿಗೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ನಾರುಮಿಣಿ, ಹಗ್ಗ, ದಾಬು ಹೊಸೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಚೆಲುವೆಯರ ಸೀರೆ ಸೆರಗುಗಳೆಲ್ಲ ಹಾವಿನಂತೆ ಹಗ್ಗವಾಗಿ ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ದೈತ್ಯ ಕುಲದೆತ್ತು ಹಿಡಿದು ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಸೂತ್ರಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ನೂರಾರು ರೂಪಾಯಿ ತೆತ್ತು ಪೇಟೆಯಿಂದ ನೈಲಾನ್ ಹಗ್ಗ ತರಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ, ಹಳೆ ಸೀರೆಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ಗದ ಬೆಲೆಗೆ ಹಗ್ಗ ಮನೆ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

‘ನಮ್ ಕಮತಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಕಸುಬು ಅಂದ್ರೆ ಹಿಂಗ್ ಇರ್ಬೇಕ್ ನೋಡ್ರಿ!’ ಲಕ್ಷ್ಮೇಶ್ವರದ ಎತ್ತಿನಹಳ್ಳಿಯ ಕೃಷಿಕರು ಕನಕಪ್ಪನ ಕಾಯಕಕ್ಕೆ ಖುಷಿ ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಕಡಕ್ ಮುರಿಯ ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ ಹಗ್ಗ ಮುಟ್ಟಿ ಮುಟ್ಟಿ ಮೆಚ್ಚಿ ಮಾತಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹಳೆಯ ನೈಲಾನ್ ಸೀರೆಗಳು ಹೊಸ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಬಂದ ಸುದ್ದಿ ತಿಳಿದ ಗಂಡಸರಂತೂ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಹೆಂಡತಿಯ ಹಳೆಸೀರೆಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಹೊರಡುತ್ತಾರೆ.

ಚಕ್ಕಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದವರು, ಹತ್ತಿ ಅಂಡಿಗೆಗಳನ್ನು ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟರ್‌ಗೆ ಹೇರುವವರು ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಹಗ್ಗ ಮಾಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕನಕಪ್ಪ ಗದಗದವರು. ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗಿ ಓದಿದವರಲ್ಲ, ಕತ್ತಾಳೆ ನಾರಿನಲ್ಲಿ ಹಗ್ಗ ಹೊಸೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಕುಲಕಸುಬು ನಂಬಿದವರು. ಇವರು ಯಾವತ್ತೂ ಒಂದೇ ಕೆಲಸ ನಂಬಿ ಬದುಕುವುದಿಲ್ಲ, ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹಲವು ಕಸುಬು ಕಲಿತಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದಿಷ್ಟು ಕಾಲ ಹಣ್ಣು ಮಾರುವ  ಕನಕಪ್ಪ ಕೆಲವು ದಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ­ಯಲ್ಲಿ ಹೂ ಹಿಡಿದು ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹಳೆಯ ಯಂತ್ರದ ದೂಳು ಕೊಡವಿ ಹಗ್ಗ ಹೊಸೆಯಲು ಹೊರಡುತ್ತಾರೆ. ಹಳೆ ಸೀರೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಉಪಯುಕ್ತ ಹಗ್ಗ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.

ಕಾಗೆಗಳಿಗೆ ಊಟ ಬಡಿಸುವವರು, ಮನೆಯ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ನೀರಿಟ್ಟು ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ನೆರವಾಗುವವರನ್ನು ನೀವು ನೋಡಿರಬಹುದು. ಬೀಡಾಡಿ ದನಕರುಗಳಿಗೆ ನಿಗದಿತ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಮನೆ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ಆಹಾರ  ನೀಡುವ ನೀರೆಯರು ನಗರದಲ್ಲಿ ಹಲವರು ಸಿಗುತ್ತಾರೆ. ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಬದುಕಿನ ಏಕತಾನತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಜೊತೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡ ಇಂಥ ಸಂಬಂಧಗಳು ಎಂಥದೋ ನೆಮ್ಮದಿ ನೀಡುತ್ತವೆ.

ಕರಾವಳಿಯ ನದಿ ತೀರಗಳಲ್ಲಿ ದೋಣಿ ನಡೆಸುವ ಅಂಬಿಗ ಅಜ್ಜಂದಿರು ತಮ್ಮ ಜೀವಮಾನದಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗುವ ನೂರಾರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪುಕ್ಕಟೆಯಾಗಿ ನಿತ್ಯವೂ ಕರೆದೊಯ್ದಿದ್ದಾರೆ. ಶಾಲೆ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನದಿ ದಾಟಲು ನೆರವಾದ ಇವರ ಕೊಡುಗೆಗೆ ಸಮಾಜಸೇವೆಯ ಮನ್ನಣೆ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಪಾತಿ ದೋಣಿಯಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ದಡ ದಾಟಿದವರಿಗೂ ಅಂಬಿಗ ಮರೆತು ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.

ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಂಕೋಲೆಯ ಹಳವಳ್ಳಿಗೆ ಶಿರಸಿಯ ಮತ್ತಿಘಟ್ಟ ಮೂಲಕ ಕಾಡು ರಸ್ತೆಯಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಕಮ್ಮಾಣಿ ಹಳ್ಳ ಹರಿಯುತ್ತಿದೆ. ನೀರು ಕಡಿಮೆಯಿದೆ ಎಂದು ಒಮ್ಮೆ ಹಳ್ಳದಲ್ಲಿ ಬೈಕ್ ದಾಟಿಸಲು ಹೋಗಿ ಒದ್ದಾಡುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಬೈಕಿನ ಸಪ್ಪಳ ಕೇಳಿ ನಾಗಪ್ಪ ಸಿದ್ದಿ ಓಡೋಡಿ ಬಂದರು. ಸೈಲೆನ್ಸರ್‌ನಲ್ಲಿ ನೀರು ಒಳ ಸೇರಿದರೆ ಚಾಲೂ ಆಗೋದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತ ಬೈಕನ್ನು ದಡಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ತಂದರು. ಸೈಲೆನ್ಸರ್ ಕೊಳವೆಗೆ ಬಟ್ಟೆ ತುರುಕಿ, ಪಾಲಿಥೀನ್ ಚೀಲ ಕಟ್ಟಿ ನೀರು ಸೇರದಂತೆ ಪ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಿದರು.

ಬೈಕನ್ನು ನೀರಿಗಿಳಿಸಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಹಳ್ಳ ದಾಟಿಸಿದರು. ವಿಚಾರಿಸಿದರೆ ನಿತ್ಯವೂ ಹಳ್ಳದ ದಂಡೆಯ ಇವರಿಗೆ ಇದು ಮಾಮೂಲಿ ಕೆಲಸ. ನೀರಿನ ಸೆಳವು ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಇಲ್ಲಿ ಇವರ ನೆರವಿಲ್ಲದೇ ದಡ ದಾಟಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದಿಷ್ಟು ಪಾಲಿಥೀನ್ ಚೀಲ, ಬಟ್ಟೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ನಾಗಪ್ಪ ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯ ಮಹತ್ವದ್ದು.  ಒಮ್ಮೆ ಇವರು ಹಳ್ಳ ದಾಟಿಸದಿದ್ದರೆ? ಆರು ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ಸನಿಹದ ಹಳವಳ್ಳಿಗೆ ೫೦ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ಸುತ್ತು ಬಳಸಿ ಹೋಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಅಷ್ಟು ಇಂಧನ ಸುಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಭಾಷಣ, ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣ, ಗೋಷ್ಠಿ, ಆಂದೋಲನ, ಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ  ಕೂತು ಪರಿಸರದ ಕಾಳಜಿಯ ಮಾತನಾಡುವುದು ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ.  ಶಿರಸಿಯ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದ ಸನಿಹ ಅಕ್ಕಿಯ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಕೂತು ಪುಟ್ಟ ಹಕ್ಕಿಯ ಪುಟ್ಟ ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿಸುವ ರವಿಯ ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರೀತಿ,  ಹಳೆ ಸೀರೆಯಿಂದ ಹಗ್ಗ ಹೊಸೆಯುವ ಕನಕಪ್ಪನ ಮರುಬಳಕೆಯ ನೀತಿ, ಸುಲಭವಾಗಿ ದಡ ದಾಟಿಸುವ ಕಮ್ಮಾಣಿಯ ನಾಗಪ್ಪ ಸಿದ್ದಿಯ ಇಂಧನ ಉಳಿತಾಯದ ನೆರವು  ಇವೆಲ್ಲ ಪ್ರಚಾರ ಬೇಡುವುದಿಲ್ಲ.

ಬಡವರ ಬದುಕಿನ ಸಹಜ ನಡೆಗಳು ಇವು.  ಮಾತಿನಲ್ಲೇ ಮಂಟಪ ಕಟ್ಟುವ ಮುಖವಾಡಕ್ಕಿಂತ  ಮೌನದಲ್ಲೇ ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಈ ಬಗೆಯ ಜನರ ಮೌನ ಪಥವನ್ನು ನಾವು ಗಮನಿಸಬೇಕಿದೆ.

ಕಾಡು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಬೈಕ್‌ ದಾಟಿಸಲು ಸಹಕರಿಸುತ್ತಿರುವ ನಾಗಪ್ಪ
ಮನೆ ಬಾಗಿಲಲ್ಲೇ ಹಗ್ಗ ಹೊಸೆದು ಕೊಡುವ ಕನಕಪ್ಪ ಕಂಚಿ ಕೊರವರ್

ಅಪ್ಪನ ನೆನಪಿಗೆ ಅಳಿಲು ಸೇವೆ PRAJAVANI

ಅಪ್ಪನ ನೆನಪಿಗೆ ಅಳಿಲು ಸೇವೆ

ಅಳಿಲು ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಲೋಹಿತ್‌ ಮತ್ತು ಭರತ್‌

ಮೈಸೂರಿನ ಈ ಸಹೋದರರು ದಿನನಿತ್ಯ ನಸುಕಿನ 5.30ರ ವೇಳೆಗೆ ಕೈಯಲ್ಲೊಂದು ಚೀಲ ನೇತುಹಾಕಿಕೊಂಡು, ಅದರಲ್ಲಿ ಕಳ್ಳೆಪುರಿ, ಕೊಬ್ಬರಿ ಮಿಠಾಯಿ ಹಾಗೂ ಕಾಯಿ ಚೂರು ತುಂಬಿಕೊಂಡು ಪೊಲೀಸ್‌ ಕಮಿಷನರ್‌ ಕಚೇರಿ ಮೈದಾನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ವಿವಿಧ ಉದ್ಯಾನ ಸುತ್ತುತ್ತಾರೆ. ಮರದಲ್ಲಿ ತಾವು ಇಟ್ಟಿರುವ ಬೇರೆಬೇರೆ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ ಡಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದು ತಿನಿಸಿ, ನೀರು ಹಾಕಿ ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಅವರು ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ, ಎಲ್ಲಿಂದಲೋ ಅಳಿಲುಗಳ ಹಿಂಡು ಸರಸರನೇ ಬಂದೇ ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಂದೆರಡು ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುವುದರೊಳಗೆ ಪಾರಿವಾಳ, ಗುಬ್ಬಿ, ಕಾಗೆ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಅಲ್ಲಿಗೇ ಹಾಜರ್‌. ಆ ಡಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿರುವ ತಿನಿಸುಗಳು ಅದೇ ಮಾಯದಲ್ಲಿ ಖಾಲಿಯಾಗಿಬಿಡುತ್ತವೆ!

ಇಂಥ ಅಪರೂಪದ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಹೋದರರೇ ಲೋಹಿತ್‌ ಮತ್ತು ಭರತ್‌. ತಂದೆ ಬಿ.ಕೆ. ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಅವರ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಅವರದ್ದು ಈ ಸೇವೆ. ಮೊದಲು ಬಸ್‌ ಕಂಡಕ್ಟರ್‌ ಆಗಿ, ನಂತರ ಪೊಲೀಸ್‌ ಇಲಾಖೆಗೆ ಸೇರಿದ್ದ ಹಾಸನ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಬೇಲೂರಿನ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಅವರು, ಗಾಯತ್ರಿಪುರದಲ್ಲಿ ‘ಬಡವರ ಬಂಧು’ ಎಂದೇ ಕರೆಯಿಸಿಕೊಂಡವರು. ಬಂಧು–ಬಳಗ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರ ಮಕ್ಕಳ ಮದುವೆ, ಅನಾರೋಗ್ಯ, ಅಪಘಾತ, ನಿವೇಶನ ಖರೀದಿ ಹೀಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಇವರಿಂದ ಸಹಾಯ ಪಡೆದಿದ್ದೂ ಉಂಟು.

ಇವರ ಸಹಾಯಹಸ್ತ ಪಶು- ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಮೊದಲು ಕಮಿಷನರ್‌ ಕಚೇರಿಯ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಕೆಲ ಮರಗಳಿಗೆ ಕೈಗೆಟುಕುವ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ ಡಬ್ಬ ಇಟ್ಟು ಮೊಳೆ ಹೊಡೆದರು. 2 ಎಕರೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಜಾಗದ ಒಂದೂ ಗಿಡ–ಮರ ಬಿಡದೇ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ ಬಾಟಲಿಯನ್ನು ಅರ್ಧಕ್ಕೆ ಕತ್ತರಿಸಿ ಇಟ್ಟರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕೆ ಕಳ್ಳೇಪುರಿ, ಇನ್ನೊಂದರಲ್ಲಿ ಕಾಯಿಚೂರು ಹಾಗೂ ಕೊಬ್ಬರಿ ಮಿಠಾಯಿ ಇಟ್ಟರು. ಮತ್ತೊಂದರಲ್ಲಿ ನೀರು. ಇವರ ಅಳಿಲು ಸೇವೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಇನ್ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮರಗಳಿರುವ ಕುಪ್ಪಣ್ಣ ಉದ್ಯಾನಕ್ಕೂ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಯಿತು.

ನಂತರ ಕರ್ಜನ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌, ಪುಟ್ಟಮನೆ ಪಾರ್ಕ್‌, ಡಾ.ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್‌ ಹಾಗೂ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ್‌ ಉದ್ಯಾನಗಳಿಗೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿತು. ಈ ಸೇವೆ ನಿವೃತ್ತಿ (2007) ನಂತರವೂ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ನಿಧನರಾಗುವವರೆಗೂ (2013 ಆಗಸ್ಟ್‌ 18) ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರು.

ಅದೇ ಮಾರ್ಗ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಈ ಸಹೋದರರು. ಆರು ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಿಂದ ಬರುವ ಇವರ ಪಕ್ಷಿ ಸೇವೆಗೆ ದಣಿವು ಅನ್ನುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ದೊಡ್ಡ ಚೀಲದೊಂದಿಗೆ ಬಂದರೆ ಅದು ಮುಗಿಯುವ ತನಕವೂ ಪಾರ್ಕ್‌ನಿಂದ ಪಾರ್ಕ್‌ ಸುತ್ತುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗಾಗಿಯೇ ವಾರಕ್ಕೆ ಆಗುವಷ್ಟು ಆಹಾರ ಖರೀದಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ವಾರಕ್ಕೆ  120 ಸೇರು ಕಳ್ಳೇಪುರಿ, 50 ಕಾಯಿ ಹಾಗೂ 50 ಪ್ಯಾಕೆಟ್‌ ಮಿಠಾಯಿ ಖರೀದಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಎಲ್ಲವೂ 300ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮರಗಳಿಗೆ ಸಾಕು.

‘ಸತ್ತವರಿಗಾಗಿ ಮೂರನೇ ದಿನ ಪಿಂಡ ಇಡುವುದು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇದೆ. ಪಿಂಡದ ಆಹಾರವನ್ನು ಕಾಗೆ ಮುಟ್ಟಿದರೆ ಸತ್ತವರ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಶಾಂತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ನಂಬಿಕೆ. ಆದರೆ, ಬಿ.ಕೆ. ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಅವರ ಪಿಂಡವನ್ನು ಮೊದಲು ಕಾಗೆ ಮುಟ್ಟಲೇ ಇಲ್ಲ. ಮೊದಲು ಮುಟ್ಟಿದ್ದೇ ಅಳಿಲು. ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮಯ ಕಾದರೂ ಕಾಗೆ ಆ ಕಡೆ ಸುಳಿಯಲೇ ಇಲ್ಲ. ಆಹಾರ ಇಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅಳಿಲು ಬಂದು ಸೇವಿಸಿ ಹೊಯಿತು. ಒಂದಲ್ಲ. ನಾಲ್ಕು ಅಳಿಲುಗಳ ಸರಸರನೇ ಬಂದು ಪಿಂಡ ತಿಂದು ಮರ ಏರಿದವು. ಒಂದೂವರೆ ಗಂಟೆ ನಂತರ ಕಾಗೆ ಬಂದು ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಿತು’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾರೆ ಇವರು.

ಪಕ್ಷಿಗಳು ಹಾಗೂ ಅಳಿಲುಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇಷ್ಟಪಡುವುದು ಮಂಡಕ್ಕಿ ಹಾಗೂ ಸಿಹಿ ಪದಾರ್ಥವಾದ ಮಿಠಾಯಿ. ಇದು ಮೆದುವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಸೇವಿಸುತ್ತವೆ. ಅನ್ನ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರೆ ಧಾನ್ಯ ಹಾಕಿದರೆ ಕೊಳೆತು ಹೋಗುವ ಸಂಭವ ಇರುವುದರಿಂದ ಇದೇ ಧಾನ್ಯ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದೊಂದೇ ಕಾರಣ ಅಲ್ಲ. ಅಪ್ಪನೂ ಇದೇ ನಮೂನೆಯ ಆಹಾರ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದರು. ಅದನ್ನೇ ಮಕ್ಕಳು ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಬಾಟಲಿಗೆ ಕಸ ಕಡ್ಡಿ ತುಂಬಿದಾಗ ತೆಗೆದು ಹಾಕುವುದು, ಹೊಸ ಬಾಟಲಿ ಕತ್ತರಿಸಿ ಇಡುವುದು ನಡೆದೇ ಇದೆ.

‘ಅಪ್ಪ, ಬಂಧು–ಬಳಗ ಎನ್ನದೇ ಸಾಕಷ್ಟು ಬಡವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತಿ ಸಿಗದೇ ಇದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಾಣಿ–ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಆಹಾರ ಹಾಕಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಸಾವಿನ ಕೊನೆಯ ದಿನದಲ್ಲೂ ಆಹಾರ ಹಾಕಿದ್ದನ್ನು ನಾನು ನೋಡಿದ್ದೇನೆ. ಅಂದು ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಾನೂ ಬಂದಿದ್ದೆ. ಈಗ ಅಪ್ಪನ ಆತ್ಮತೃಪ್ತಿಗಾಗಿ ಆಹಾರ ಹಾಕುವ ಪರಿ ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ನಾವಿರುವ ತನಕವೂ ಇದು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಮರದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿರುವ ಆಹಾರ ತಿನ್ನಲು ಬರುವ ಪ್ರತೀ ಅಳಿಲು ಹಾಗೂ ಪಕ್ಷಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಅಪ್ಪನ ಛಾಯೆ ಇರುತ್ತದೆ’ ಎನ್ನುತ್ತಲೇ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ನೀರು ತುಂಬಿಕೊಂಡರು ಭರತ್‌.

‘ನಾವು ಯಾರಿಂದಲೂ ಸಹಾಯ ಬೇಡುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾರಾದರೂ ಒಳ್ಳೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದಿದ್ದರೆ ಅವರ ಮನೆಯ ಬಳಿ ಇರುವ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಮರ ಹಾಗೂ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮರಗಳಿಗೆ ಮೂರು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಬಾಟಲಿ ಕಟ್ಟಿ ನೀರು, ಆಹಾರ ಹಾಕಿದರೆ ಸಾಕು’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಅಪ್ಪ ಕಾಲವಾದ ನಂತರ ಅವರ ಆಸ್ತಿಗೆ ಹೊಯ್ದಾಡುವ ಮಕ್ಕಳ ನಡುವೆ ಭರತ್‌– ಲೋಹಿತ್‌ ಅವರದು ವಿಭಿನ್ನ ನಡೆ, ಇತರರಿಗೂ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ.

Secret of success

A very inspiring message…

A young man asked Socrates the secret to success.

Socrates told the young man to meet him near the
river the next morning.

They met.
Socrates asked the young man to walk with him towards the river.

When the water got up to their neck,
Socrates took the young man by surprise and ducked him into the water.

The boy struggled to get out but Socrates was strong and kept him there until the boy started
turning blue.

Socrates pulled his head out of the water and the first thing the young man did was to gasp and take a deep breath of air.

Socrates asked,
‘What did you want the most when you were there?”

The boy replied,
“Air.”

Socrates said,
“That is
the secret to success.

When you want success as badly as you wanted the air, then you will get it.”

There is no other secret.

Moral of the Story:
A burning desire is the starting point of all
accomplishment.

Just like a small fire cannot give much heat, a weak desire cannot produce great results 

ರಾಮಾಪುರದಿಂದ ಜಿನೀವಾ ತನಕ

ರಾಮಾಪುರದಿಂದ ಜಿನೀವಾ ತನಕ

ಲೋಕೋಪಕಾರದ ಜಾಡಿನಲ್ಲಿ ನಾವು ನಡೆದರೆ ಅದರಿಂದ ನಾವು ಬಯಸಲಿ, ಬಿಡಲಿ ನಮಗೂ ಅಷ್ಟಿಷ್ಟು ಒಳ್ಳೆಯದಾಗುತ್ತದೆ.

–ತರಾಸು

ಐದನೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿರುವಾಗಲೇ ಮಕ್ಕಳ ನಡುವೆ ಈಕೆಗೆ ನಾಯಕಿಯ ಸ್ಥಾನವಿತ್ತು. ಆಗಲೂ ಅಷ್ಟೇ ವಯಸ್ಸು, ಸಣ್ಣದಾಗಿದ್ದರೂ ಆಡುವ ಮಾತುಗಳು ದೊಡ್ಡವಾಗಿದ್ದವು. ಈಗ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿ. ಮಾತು ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ನುರಿತ ಹೋರಾಟಗಾರ್ತಿಯ ಪರಿಣತಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.

ಆಕೆ ಹೊರಾಟಕ್ಕಾಗಿ ಆರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ವಿಚಾರಗಳೂ ಅಷ್ಟೇ. ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಶೌಚಾಲಯ ಕಟ್ಟಿಸಿ ಎಂಬ ತನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಹೇಳುವ ಈಕೆ ಸೈಕಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಊರೂರು ಸುತ್ತಿ ಪರಿಸರ ಉಳಿಸಿ ಎಂದು ಜನ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಸಿದ್ಧ. ಸಾಮೂಹಿಕ ವಿವಾಹಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿ ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವ ತನಿಖಾ ಪಟುತ್ವವೂ ಈ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ತರಗತಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಗಿದೆ.

ಈಕೆ ಯಾರು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೂಡಿರಬಹುದು. ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ತನಕ ಹೋಗಿಬಂದ ಧಾರವಾಡದ ರಾಮಾಪುರ ಗ್ರಾಮದ ಮಂಜುಳಾ ಮಹಾಂತೇಶ ಮುನವಳ್ಳಿ. 10ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಪರ ಮಾತನಾಡುವುದನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ ಈಕೆ ಈಗ ಧಾರವಾಡದ ಎಲ್‌ಆರ್‌ಎಸ್‌ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಪಿಯುಸಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿ. ವಯಸ್ಸು ಹದಿನೇಳು.

ಹಿಂದೆ ಮಕ್ಕಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಮಾತಿಗಿಳಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಮಂಜುಳಾ ಈಗ ಮಕ್ಕಳ ಹಕ್ಕುಗಳ ಹೋರಾಟಗಾರ್ತಿಯಾಗಿ ಅಖಾಡಕ್ಕಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಮಂಜುಳಾ ಕೇವಲ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ–ಧಾರವಾಡಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ, ಅವರ ಪ್ರತಿಭೆ ಸಮುದ್ರದಾಚೆಗೂ ಸಾಗಿದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 10ರಂದು ಜಿನೀವಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ 66ನೇ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಕ್ಕಳ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ವಿಚಾರ ಮಂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಜುಳಾ ಕನ್ನಡ ನುಡಿಯನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ. ಎಂಟು ನಿಮಿಷದ ವಿಷಯ ಮಂಡನೆಯಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿವಿಧ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಯೋಜನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದಂತೆಯೇ ಕ್ಷೀರಭಾಗ್ಯ,  ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಮಾತ್ರೆಗಳ ವಿತರಣೆ, ಮಕ್ಕಳ ಪ್ರತಿಭೆಯ ಅನಾವರಣಕ್ಕೆ ಇರುವ ಹಲವು ಯೋಜನೆಗಳ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಬಿಸಿಯೂಟ ಸೇವಿಸಿ ಅಸುನೀಗಿದ ಮಕ್ಕಳ ಕುರಿತೂ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಇವೆಲ್ಲವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಕಡ್ಡಾಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಕಾಯ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಉಚಿತ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯುವ ಮಕ್ಕಳ ವಯಸ್ಸನ್ನು 6ರಿಂದ 18ರವರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಬಾಲ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿರುವ ‘ಬಾಲಕಾರ್ಮಿಕರು’ ಪದದ ಆರ್ಥವನ್ನು ‘ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವರು ಮಾತ್ರ’ ಎಂಬ ವಾಖ್ಯೆಯನ್ನು  ‘ದುಡಿಯುವ ಮಕ್ಕಳು’ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಸಲಹೆ ಮಂಜುಳಾ ಅವರದ್ದು. ಹಾಗೆಯೇ ಬಾಲಾಪರಾಧಿ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ‘ಬಾಲಾಪರಾಧಿ’ಗಳ ವಯಸ್ಸನ್ನು 18ಕ್ಕೆ ಏರಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪಕ್ಕೂ ಅವರ ಬಲವಾದ ವಿರೋಧವಿದೆ.

ಹಸಿರು ಕಾನನದ ರಾಮಾಪುರ
ಧಾರವಾಡದಿಂದ 22 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ರಾಮಾಪುರ ಕಾಡಿನ ನಡುವಣ ಹಳ್ಳಿ. ಇಲ್ಲಿಂದ ಧಾರವಾಡಕ್ಕೆ ಬರುವುದಕ್ಕೆ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 7.15ಕ್ಕೆ ಒಂದು ಬಸ್ ಇದೆ. ಇದನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ 9.30ರವರೆಗೆ ಕಾಯಬೇಕು. ಮಂಜುಳಾ ಬೇಗನೆ ಎದ್ದು 7.15ರ ಬಸ್‌ ಹತ್ತಿ ಧಾರವಾಡಕ್ಕೆ ಬಂದು ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಸಂಘದ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮುಗಿಸಿಕೊಂಡು ಮನೆಗೆ ತೆರಳುವುದು ಸಂಜೆಗೆ. ರೈತ ಕುಟುಂಬದ ಮಂಜುಳಾಗೆ ಮನೆ ಕೆಲಸ, ಹೊಲಗೆಲಸವೂ ಗೊತ್ತು.

ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಮನೆಗೆ ಬಂದ ನಂತರ ಎಮ್ಮೆ, ದನ ಕಟ್ಟುವುದು, ತಿಂಡಿ ಕೊಡುವುದು, ಮೇವು ಹಾಕುವ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲೂ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ರಜೆಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಜೋಳ ಬಿಡಿಸುವುದು, ಕಳೆ ಕೀಳುವ, ಗೊಬ್ಬರ ಹಾಕುವ ಕೆಲಸಗಳನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ತಂದೆ ಮಹಾಂತೇಶ ಬಸಪ್ಪ ಮುನವಳ್ಳಿ, ತಾಯಿ ಮಹಾದೇವಿ. ನೇತ್ರಾವತಿ, ಪ್ರತೀಕ್ಷಾ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ತಂಗಿಯರು, ಬಸವರಾಜನೆಂಬ ತಮ್ಮ ಇರುವ ತುಂಬು ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಮಂಜುಳಾರದ್ದೇ ಮೇಲುಗೈ. ಆಕೆ ಹೇಳುವ ಮಾತುಗಳಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲೂ ಊರಿನಲ್ಲೂ ಒಂದು ಮಹತ್ವವಿದೆ.

ಮಂಜುಳಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಮೊದಲು ಮಾತನಾಡಿದ್ದು ರಾಮಾಪುರ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಯ ‘ಮಕ್ಕಳ ಗ್ರಾಮ ಸಭೆ’ಯಲ್ಲಿ. 2005ರಿಂದ ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ಗ್ರಾಮಸಭೆಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿ. ಪಂಚಾಯಿತಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಿಸಿ ಗ್ರಾಮದ ಹಾಗೂ ಶಾಲೆಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಸದಸ್ಯರು ಹಾಗೂ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಶೌಚಾಲಯ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇತರೆ ಶಾಲಾ ಮಕ್ಕಳು ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದು ಅವರ ಸಂಘಟನಾ ಚಾತುರ್ಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.
ಈ ಎಲ್ಲಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಅವರ ಪಠ್ಯ ಸಂಬಂಧಿ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನೇನೂ ಮುಕ್ಕಾಗಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ಯಶಸ್ಸಿನ ಹಾದಿಯಲ್ಲೇ ಇದ್ದರು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆ ನಡೆಸುವ ಪ್ರತಿಭಾ ಕಾರಂಜಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಆಶುಭಾಷಣ ಸ್ಪರ್ಧೆ, ಗಾದೆ ಹೇಳುವ ಸ್ಪರ್ಧೆ, ವಚನ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬಹುಮಾನ ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಯಾವುದೇ ವಿಷಯ ಕೊಟ್ಟರೂ ಅರಳು ಹುರಿದಂತೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಮಂಜುಳಾ ಹಲವು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ರಾಮಾಪುರದಲ್ಲೇ ಮುಗಿಸಿದ ಮಂಜುಳಾ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಸಮೀಪದ ವೀರಾಪುರದಲ್ಲಿ ಪೂರೈಸಿದರು.

ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿ ಮಕ್ಕಳ ಸಂಘ
ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಸಮಗ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆ, ಗುಲಾಬಿ ಮಕ್ಕಳ ಸಂಘದ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಹುದ್ದೆ ಸೇರಿದಂತೆ ರಾಜ್ಯದ ಹಲವು ಮಕ್ಕಳ ಸಂಘಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಮಂಜುಳಾ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. 2008ರಲ್ಲಿ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿ ಮಕ್ಕಳ ಮಹಾಸಂಘದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ ಮೇಲೆ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಮಂಜುಳಾ ಹಲವು ಮಹತ್ವದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ 10 ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಸೈಕಲ್‌ ಸಂಚಾರ ಮಾಡಿ, ಮಕ್ಕಳ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಕರಪತ್ರ ಹಂಚುವುದು, ಭಿತ್ತಿ ಪತ್ರಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ, ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಶಾಲೆಗೆ ಕರೆತರುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಕಳೆದ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆ ವೇಳೆ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಸಂವಾದಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿ ಮಕ್ಕಳ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕುರಿತು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಚರ್ಚಿಸಿ ಗಮನಸೆಳೆದಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಮೂಹಿಕ ವಿವಾಹ ನಡೆಯುವ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿ ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಗಮನಕ್ಕೆ ತರುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ತಮ್ಮ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿ ಸಂಘದ ಮೂಲಕ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಮಕ್ಕಳ ಹಕ್ಕುಗಳ ವರದಿ
ಜಿನೀವಾ ಮಕ್ಕಳ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಅವಕಾಶ ಮಂಜುಳಾಗೆ ದೊರೆಯಲು ಕೇವಲ ಚರ್ಚಾಸ್ಪರ್ಧೆ, ಮಕ್ಕಳ ಪರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಕಾರಣವಲ್ಲ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಕ್ಕಳ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ವರದಿಯೊಂದನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯೊಂದು ನಡೆಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ 300 ಮಕ್ಕಳು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಇವರಲ್ಲಿ ಮಂಜಳಾ ಹಾಗೂ ಮೈಸೂರು ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದಿಂದ ಮೂವರನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರ ಮಟ್ಟದ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಆರಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ನಡೆದ ‘ಆಲ್ಟರ್ನೇಟಿವ್‌ ಚೈಲ್ಡ್  ರಿಪೋರ್ಟ್‌’ ತಯಾರಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರ ಮಟ್ಟದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಜುಳಾ ಸೇರಿ 9 ಮಕ್ಕಳು ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ನಂತರ ಇನ್ನೊಂದು ಪರಿಷ್ಕೃತ ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದ ಸ್ಪರ್ಧೆ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಂಜುಳಾ ಮತ್ತು ಗುಜರಾತ್‌ನ ಅಪ್ಸಾನ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ಜಿನೀವಾ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಅವಕಾಶ ಪಡೆದರು.

ಕಾನೂನು ಕಲಿಯುವ ಗುರಿ
ಮಂಜುಳಾರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡವರೆಲ್ಲರೂ ಆಕೆಗೆ ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಸೇರುವ ಸಲಹೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಆಕೆಯ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿರುವುದೇ ಬೇರೆ. ‘ಐಎಎಸ್‌ ಮಾಡಿ ಅಧಿಕಾರಿಯಾದರೆ ಹೋರಾಟಗಾರ್ತಿಯಾಗಿ ಅಖಾಡಕ್ಕಿಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಮಕ್ಕಳ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ಹೋರಾಡುವುದೇ ನನ್ನ ಗುರಿ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಕಾನೂನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ಪಿಯುಸಿ ಮುಗಿಯುತ್ತಲೇ ಕಾನೂನು ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತೇನೆ’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಮಂಜುಳಾ.

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ನಂತರ ಮಂಜುಳಾ ಮನೋಭಾವವೂ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಇಷ್ಟು ದಿನ ಮಕ್ಕಳ ಜೊತೆ ಮಗುವಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದ ಮಂಜುಳಾ, ಮಕ್ಕಳ ಜೊತೆ ಹೋರಾಟಗಾರ್ತಿಯಾಗಿರುವ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಮಂಜುಳಾ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡಿದರೂ, ದೊಡ್ಡ ಕನಸುಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ಅವರ ವಯೋ ಸಹಜ ಮುಗ್ಧತೆ ಅಳಿಸಿಲ್ಲ. ಕಾನೂನುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದರೂ ಐಸ್‌ಕ್ರೀಂ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿ ಹೋಗಿಲ್ಲ.

ಪ್ರಜ್ವಲ್‌ ದೇವರಾಜ್‌ ಅಭಿನಯದ ಚಿತ್ರಗಳೆಂದರೆ ಅವರಿಗಿಷ್ಟ. ನಟಿ ಐಂದ್ರಿತಾ ರೇ ಅಂದರೆ ಮಂಜುಳಾ ಕಣ್ಣು ಕೆಂಪಾಗುತ್ತವೆ. ‘ಅಮ್ಮಾ ನಿನ್ನ ಎದೆಯಾಳದಿಂದ ಗಾಳಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕ ಮೀನು, ಮಿಡುಕಾಡುತಿರುವೆ ನಾನು’ ಅವರ ಇಷ್ಟವಾದ ಹಾಡು.

Fighting for those who ‘do not exist’ Mittal Patel

Fighting for those who ‘do not exist’
Mittal Patel’s fight for an identity to nomadic communities in
Gujarat

British notified them as
‘habitual criminals’ through
the Criminal Tribes Act, 1871.
Though we abolished the
discriminatory law in 1952,
over 200 nomadic
communities are still treated
as a ‘threat’ to the settled
society. Consequently, around
80 million people of these
communities keep on
wandering from one place to
another—deprived of all
constitutional safeguards. The modern development only robbed
them of their traditional livelihood. In this situation, Mittal Patel
of Ahmedabad came as a devdoot for these people. Thanks to
her efforts, over 60,000 nomads from 28 nomadic and 12
denotified groups got voting right in 47 blocks under nine
districts of the State. She has successfully transformed the lives
of over 23,000 nomadic families.
Pramod Kumar
Without ascertaining whether the benefits of its schemes are really
reaching the target beneficiaries or not, the UPA government
hurriedly announced another scheme—Food Security—on July 3.
While bringing an ordinance for it, the government never thought
how the people who do not have ration cards or any other
document showing them Indian citizen will get benefit of the
scheme. Around 8 crore people of 500 nomadic communities,
who have been living in the country since centuries, are going to
be deprived of the benefits of this scheme also as they were
deprived of other schemes. Despite being 7 per cent of the total
population these people ‘don’t exist’ for the governments.
They have nothing—no birth certificate, no ration card, no land
deeds, no school admission record, nothing. Consequently, they
are completely left out of all government schemes including the
MGNREGA. Even if a nomad person wants work under the
scheme, he can’t get it, because to be eligible for the scheme
one needs to be a resident of a village. But village Panchayats
routinely refuse to let them be registered as part of the village
population. So what if they have lived on the outskirts of a
particular village for 20 or more years, they are treated as nomads
only, who don’t belong.
The nomadic communities are spread over multiple states mostly
in Maharashtra, Rajasthan and Gujarat. In Gujarat, they are about
40 lakh—roughly the population of Singapore or Ireland. They are
divided into about 300 groups who follow different ways of
worship, practice different occupations and have different
customs and beliefs. The Dafer, for instance, are typically
employed to guard ripening crops. The Saraniyas are knife
sharpeners. The Kangsia are bangle sellers and traders. The Nat
and Nataniyas are performers—bards, musicians, acrobats,
dancers, fire-eaters and so on. The Vansfoda work with bamboo
and sell bamboo products. The Vadis are snake charmers; the
Madaris work with monkeys.
It was in these circumstances that Mittal Patel, a gold medalist
from Gujarat University’s Department of Journalism, started giving
voice to 28 nomadic communities and 12 denotified groups of
Gujarat in 2006-07. From helping them claim their land rights to
getting voter ID cards, setting up schools for their children and
fighting with bureaucrats to extend welfare benefits to them —
she has been doing every possible for them. The impact of her
work can easily be witnessed in 47 blocks of nine districts—
Patan, Mehsana, Amreli, Rajkot, Ahmedabad, Sabarkantha,
Gandhinagar, Banaskantha and Surendranagar, where she
enrolled over 60,000 people in voters’ list and brought 23,000
families into the mainstream.
“In 2005, I started working with Janpath, a local voluntary
organisation. I had no idea of nomadic communities, their
occupation, their issues and problems. There was no data or
information available on them. It was then that I decided to bring
their existence to the notice of not only the government but also
of the civil society groups,” says Mittal, while explaining how she
got engaged in this field. Over 30 lakh nomads did not figure in
any government record at that time. She and her team spent
months travelling far-flung rural areas to locate such settlements
and gather details to get them official identity. During 2007
Assembly polls, she made a presentation about such nomads to
the then Chief Electoral Officer of Gujarat, VK Babbar, who
promptly ordered their registration as voters and provide them
voters’ ID cards. Thanks to that intervention, over 20,000 people
from various settlements then got the right to vote. Since then
about 3,000 persons are enrolled every year.
Later, Mittal formed her own voluntary organisation, Vicharata
Samudaya Samarthan Manch, in 2010 to intensify the work.
Presently, with a team of three dozen workers, she has set up 31
alternate schools, enrolling close to 2,500 children. “Initially, we
had enrolled some children in government primary schools in their
respective villages, but since they had spent their lives wandering,
they found it difficult to sit for a couple of hours at a school.
They were also not comfortable with other children, so we
decided to set up alternate schools in order to make them
accustomed to schooling,” she emphasised.
Mittal is involved so deeply in the cause that she has prepared a
detailed report on each of these communities, their traditional
occupations, present situation, the main settlements located in
Gujarat and the main issues they face. This is a fact that these
nomads and denotified communities used to provide a range of
essential services like sharpening of knives and farm equipments,
making utensils, brooms, entertainment like snake charmers,
singers and dancers. But due to modernisation and the advent of
technology, their traditional skills have been largely made
redundant. Television and cinema killed the demand for traditional
entertainment, legislation killed the livelihood of those who work
with animals, plastic replaced bamboo and other materials. In the
past, people in villages waited for the nomads to show up on
their annual routes, trading goods, services and entertainment.
Now, there is no demand, literally making them out on the
streets.
Mittal seriously focused on updating their skills. The children
were encouraged to have compulsory education and those above
16 years of age were arranged jobs in some private companies.
Those who are traditionally involved in entertainment were trained
for modern entertainment. “Our all efforts are aimed at arranging
respectable means of earnings for them,” Mittal adds. The
interesting part of her struggle is that she is satisfied with the
response from State government. Noted kathakar Morari Bapu
encouraged her by organising a special event for the nomads in
2011, which helped put focus on these communities.
Mittal’s struggle continues. “We have so far covered only 60,000
people. We will not stop till we bring all 40 lakh nomads into the
mainstream. It is a big target for us in this birth,” she says.

Sandeep Maheshwari, British Council YCE winner, who clicked his way to success after dropping out of college

Sandeep Maheshwari | Free-Life Changing
Seminar
Who is Sandeep Maheshwari?
He is an entrepreneur, writer, motivational speaker and Limca
Book of world record holder. He is the founder & CEO of
ImagesBazaar, the world’s largest collection of Indian images.
Does he walk his talk?
He is the recipient of the following prestigious awards:
“Star Youth Achiever Award” instituted by the Global
Youth Marketing Forum.
“Young Creative Entrepreneur” Award by the British
Council, a division of the British High Commission.
“Pioneer of Tomorrow” Award by the “ET Now”
television channel.
Sandeep dropped out of college and by the time he was 21,
was earning over a 100,000 rupees per month! Today, he runs
Imagesbazaar.com, a stock photo company that has over
800,000 pictures making the largest stock of Indian images in
the world.
Why does he do these free seminars?
He strongly believes that, “If you have more than you need,
simply share it with those who need it the most.”
There is no hype or and hidden agenda to sell people stuff, he
does it out of sure passion to help people.
Where are these seminars conducted?
These seminars are conducted in major cities in India.
How long is the seminar?
The seminar lasts for 2 hours followed by question and answer
session
What are the Charges?
Absolutely free 0 INR
What language is the seminar conducted?
Hinglish (Hindi + English)
How to attend the Free Life-changing Seminar by Sandeep
Maheshwari?
Login to his website http://www.sandeepmaheshwari.com you can
check the schedule and availability of seats for our forthcoming
seminars. As soon as you confirm your seat for your preferred
date, you will immediately receive an Entry Pass (with seat
number and venue) for the seminar. Simply be there at the
venue (strictly on time) with a print out of your Entry Pass!
Sandeep Maheshwari’s last life changing seminar?
Sandeep organised his last life changing seminar in Delhi last
year, it is reported that he will no longer conduct any more live
events. However, he has decided to spread the word “aasaan
Hai” (it is easy) by his free DVD, to know more about how to
get the free dvd of this event you may visit Sandeep
Maheshwari .
Sandeep Maheshwari’s speech at IIT Kanpur?
Recently Sandeep shared a speech with students of IIT Kanpur
‘Three days that changed my life’. He talks about 3 instances
on his life jouney that profoundly shaped the way he thinks and
the way he dealt with challenging situations. The most
remarkable statement comes at the end of the session where he
redefines his view of Success. To see the whole video click ‘3
Days that changed my life’ .
What is Shotindia.com?
Its an initiative idea of Sandeep Maheshwari to have the biggest
archive of Indian photographs clicked by aspiring
photographers, ShotIndia provides a platform for photographers
to upload their work and get paid for it by anyone who uses it.
Photographers can earn commission upto 50 %. Learn more
Know more about selling Photos on imagesbazaar
If you would like to learn how to sell your photographs on
Sandeep Maheshwari’s site imagesbazaar visit
“Earn money by selling photographs on imagesbazaar.
Learn Trick Photography?
In order to earn good commissions at Shotindia.com you need
to ensure that your pictures are the best buy on the the gallery.
I found this very interesting course on trick photography